„Pierwszy małżonek” i „Drugi małżonek”. Będą zmiany w akcie małżeństwa?

Rząd planuje zmiany w formularzach aktów małżeństwa, rezygnując z rubryk „kobieta” i „mężczyzna” na rzecz neutralnych określeń „pierwszy małżonek” oraz „drugi małżonek”. O sprawie informuje „Rzeczpospolita”.

Celem tych modyfikacji ma być umożliwienie wpisywania do polskich rejestrów małżeństw jednopłciowych, które zostały zawarte zgodnie z prawem w innych państwach Unii Europejskiej. Obecnie takie transkrypcje bywają blokowane z powodu sztywnej, binarnej konstrukcji obowiązujących formularzy.

Według zapowiedzi, przygotowywane są nowe wzory dokumentów. Choć zmiana ma charakter formalno-techniczny, w praktyce niesie ze sobą szersze konsekwencje prawne. Z uzasadnienia projektu wynika, że obecne druki – oparte na podziale na „kobietę” i „mężczyznę” – nie pozwalają na przeniesienie do krajowych rejestrów aktów małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą, nawet jeśli są one w pełni legalne w państwie ich zawarcia.

Planowane modyfikacje są odpowiedzią na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 roku. TSUE stwierdził w nim, że państwa członkowskie mają obowiązek uznawania – na potrzeby stosowania prawa unijnego – małżeństw osób tej samej płci zawartych legalnie w innych krajach UE. Dotyczy to m.in. prawa do swobodnego przemieszczania się, pobytu, ochrony życia rodzinnego oraz korzystania z uprawnień wynikających z regulacji unijnych.

Trybunał zaznaczył jednocześnie, że orzeczenie nie wymusza na państwach członkowskich wprowadzenia małżeństw jednopłciowych do ich krajowych systemów prawnych. W efekcie konstytucyjna definicja małżeństwa w Polsce oraz obowiązujące przepisy kodeksowe pozostają bez zmian.