Symbol Trzęsacza zostanie zabezpieczony. Ruszyły prace konserwatorskie

Jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Pomorza Zachodniego zostanie zabezpieczony przed dalszą degradacją. Po zakończeniu etapu projektowego i uzyskaniu wymaganych pozwoleń Gmina Rewal rozpoczęła prace konserwatorskie przy ruinach kościoła pw. św. Mikołaja w Trzęsaczu.

Wykonawca – firma Kontrapost Konserwacja Zabytków Urszula Girtler – przejął teren inwestycji. Obecnie prowadzone jest zabezpieczanie placu budowy oraz montaż rusztowań, które umożliwią specjalistom dostęp do wszystkich partii zabytkowego muru.

Murowany kościół w Trzęsaczu powstał na przełomie XIV i XV wieku. Pierwotnie znajdował się w centrum wsi, w znacznej odległości od brzegu Bałtyku. Postępująca przez kolejne stulecia abrazja klifu sprawiła jednak, że morze stopniowo zbliżało się do świątyni.

W 1901 roku runęła północna ściana kościoła, a w następnych dziesięcioleciach Bałtyk zabierał kolejne części budowli. Ostatnie poważne osunięcie nastąpiło 1 lutego 1994 roku, kiedy zniszczeniu uległa połowa ściany południowej. Do dziś zachował się fragment muru o długości około 12 metrów i wysokości ponad 6 metrów.

Realizowana inwestycja ma na celu ochronę jednego z najważniejszych symboli Gminy Rewal i Pomorza Zachodniego. Ruiny kościoła pw. św. Mikołaja są rzadkim w skali europejskiej i wyjątkowym w polskim krajobrazie przykładem średniowiecznej świątyni niemal całkowicie zniszczonej przez abrazję klifowego wybrzeża. Zachowany fragment południowej ściany, chroniony jako „trwała ruina”, jest dziś nie tylko cennym zabytkiem, lecz także czytelnym świadectwem zmian linii brzegowej oraz odwiecznego spotkania natury z architekturą.

W latach 2001–2002 przeprowadzono kompleksowe prace, podczas których wykonano nowy fundament pod ruiną oraz zabezpieczono podstawę i zbocze klifu. Obecna inwestycja nie obejmuje fundamentów ani umocnień brzegu. Jej celem jest ochrona samej historycznej substancji zachowanego muru.

Mimo wcześniejszego ustabilizowania klifu mur pozostaje stale narażony na działanie deszczu, silnego wiatru, aerozolu solnego oraz cykli zamarzania i rozmarzania. Wilgoć i sól wnikają w cegły oraz zaprawy, osłabiając ich strukturę. Dodatkowym problemem są porosty, glony i mikroorganizmy, degradacja spoin, odspojenia fragmentów cegieł oraz uszkodzenia reliktów historycznych tynków i pobiał.

Prace poprzedziły szczegółowe badania konserwatorskie, materiałowe oraz analizy zawilgocenia i zasolenia muru. Na ich podstawie opracowano metody i materiały dostosowane do wyjątkowo trudnych warunków nadmorskich.

Planowane działania obejmują między innymi:

– usunięcie roślinności, glonów i mikroorganizmów oraz zabezpieczenie powierzchni;

– selektywne oczyszczenie najbardziej zabrudzonych partii muru, poprzedzone próbami technologicznymi; w wybranych miejscach możliwe będzie zastosowanie niskoenergetycznej techniki laserowej;

– wzmocnienie osłabionych i osypujących się cegieł oraz konsolidację ich odspojonych fragmentów;

– usunięcie wtórnych, niekompatybilnych spoin i uzupełnienie ich zaprawami dobranymi do historycznej substancji muru;

– naprawę pęknięć oraz ubytków cegieł, z wykorzystaniem materiałów wapiennych i wapienno-trasowych;

– zabezpieczenie zachowanych reliktów historycznych tynków i pobiał;

– wykonanie izolacji korony muru i parapetów okiennych oraz takie ich ukształtowanie, aby ograniczyć wnikanie i zaleganie wody opadowej.

Mur ma pozostać trwałą ruiną z zachowaną patyną, nieregularnym obrysem i widocznymi śladami wielowiekowej historii. Zakres ingerencji ograniczono do minimum niezbędnego dla zabezpieczenia zabytku. Wszystkie prace będą prowadzone pod nadzorem konserwatorskim, z poszanowaniem oryginalnych cegieł, zapraw, detali architektonicznych oraz reliktów dawnych warstw wykończeniowych.

Wartość zadania pn. „Zabezpieczenie zabytkowych ruin kościoła pw. św. Mikołaja w Trzęsaczu” wynosi 467 500,00 zł brutto. Inwestycja została dofinansowana z Rządowego Programu Odbudowy Zabytków.